اشکال مختلف ذخایر معدنی – Shape of Ore Deposits

Telegram-logo
Instagram-logo
روش های کلی فرآوری مس
روش های کلی فرآوری مس

روش های کلی فرآوری مس روش مورد استفاده جهت استخراج مس به طبیعت و ترکیبات مس موجود در سنگ معدن بستگی دارد. به طور کلی

آشنایی با نرم افزار rocscience EX3

EX3 نرم افزار rocscience EX3 یک برنامه تحلیل سه بعدی مهندسی برای ساختارهای سنگی زیر‌زمینی است. این برنامه شامل مدول‌هایی برای مدل‌سازی هندسی، مش‌بندی سطحی،

ژئوفیزیک لرزه نگاری انعکاسی
ژئوفیزیک لرزه نگاری انعکاسی

روش کار ژئوفیزیک لرزه نگاری انعکاسی روش انعکاس لرزه‌ای با امواج صوتی شناور کار می‌کند. این امواج در مرز بین انواع مختلف سنگ‌ها تولید می‌شود.

Baner-MineJobs
Baner-dictionary
اشكال مختلف ذخایر معدنی - Shape of Ore Deposits
5/5 - (4 امتیاز)

https://www.mining-eng.ir/?p=1780

فهرست مطالب

اشکال مختلف ذخایر معدنی – Shape of Ore Deposits

ذخایر معدنی بر حسب منشأ و شرایط تشکیل، به اشکال مختلفی دیده می‌شود. توده‌های معدنی بر حسب این که با لایه‌بندی سنگ‌های میزبان به صورت هم شیب (Concordant)  و یا غیر هم‌شیب (Discordant) قرار گرفته باشند، به دو گروه مختلف تقسیم می‌گردند (ایوانز، 2000).

توده‌های معدنی هم شیب نیز به دو گروه توده‌های معدنی با شکل منظم و غیرمنظم قابل تقسیم‌اند که در ادامه، آنها را مورد بررسی قرار خواهیم داد.

 

1) توده‌های معدنی غیر هم شیب

    • 1-1) توده‌های معدنی با شکل منظم

بعضی از انواع توده‌های معدنی، واجد اشکال خاص می‌باشند که به اشکال هندسی بسیار شبیه‌اند. از جمله آنها می‌توان به توده‌های معدنی صفحه‌ای شکل (Tabular) و لوله‌ای شکل (Tubular) اشاره نمود.

الف) توده‌های معدنی صفحه‌ای شکل

این قبیل از توده‌های معدنی در دو بعد، گسترش وسیع داشته اما در بعد سوم معمولا گسترش چندانی ندارند. از جمله توده‌های معدنی صفحه‌ای شکل می‌توان به رگه‌ها (Veins) اشاره نمود.

رگه‌ها به اشکال مختلفی همچون رگه‌های موازی (شکل ۱ الف)، رگه‌های شعاعی (شکل ۱ ب)، رگه‌های بادبزنی (شکل ۱ ج)، رگه‌های متقاطع (شکل ۱ د)، رگه‌های حجره‌ای شده (Chambered) (شکل 2 الف)، رگه‌های اتساعی (Dilation) (شکل 2 ب)، رگه‌های پلکانی (En echelon) (شکل 2 ج) و رگه‌های متصل (Linked) (شکل 2 د) دیده می‌شوند (کریگ و ووگان، ۱۹۹۴).

اشكال مختلف ذخایر معدنی - Shape of Ore Deposits
شکل 1 – انواع سیستم‌های شکافی و رگه‌های حاصل از آنها – الف) رگه‌های موازی، ب) رگه‌های بادبزنی، ج) رگه‌های شعاعی، د) رگه‌های متقاطع  (کریگ و ووگان، 1994)
اشكال مختلف ذخایر معدنی - Shape of Ore Deposits
شکل 2 – انواع شکاف‌ها و رگه‌های حاصل از آنها – الف) رگه‌های حجره‌ای، ب) رگه‌های اتساعی درون انواع شیست، ج) رگه‌های نردبانی درون شیست، د) رگه‌های الحاقی (کریگ و ووگان، 1994)

 

در بعضی موارد، ممکن است رگه‌های ضخیم موجود در یک سنگ سخت (نظیر گرانیت) با ورود به سنگ‌های نرم (نظیر شیست) به رگه‌های فرعی باریکی تقسیم شده و شکل دم‌اسبی به خود بگیرد (شکل 3).

اشكال مختلف ذخایر معدنی - Shape of Ore Deposits
شکل 3 – ورود رگه‌های ضخیم مواد معدنی از سنگ سخت گرانیتی به درون شیست‌های نرم ورود و تشکیل رگه‌های باریک و دم‌اسبی شکل (پارکر، 1987)

 

 

ب) توده‌های معدنی لوله‌ای شکل

توده‌های معدنی لوله‌ای شکل در دو بعد، کوتاه و در بعد سوم، طویل می‌باشند. چنین اشکالی از ذخایر معدنی، هنگامی که به صورت قائم یا تقریبا قائم باشند، اصطلاحا دودکش یا پایپ (Pipe) (شکل 4) و در مواردی که فقى یا تقریبا افقی باشند، ذخیره تخت یا مانتو (Manto) (شکل 5) نامیده می‌شوند (ایوانز، ۲۰۰۰).

اشكال مختلف ذخایر معدنی - Shape of Ore Deposits
شکل 4 – شمایی از توده معدنی قلع به شکل دودکش از معدنی واقع در استرالیا (ایوانز، 2000).

 

 

 

  • 2-1) توده‌های معدنی با شکل نامنظم

این دسته از ذخایر معدنی هیچگونه شکل منظمی نداشته و به اشکال افشان (Disseminated) و به صورت جانشینی نامنظم (Irregularly replacement) دیده می‎شوند.

الف) کانسارهای افشان

در این دسته از کانسارها، کانه‌ها به صورت پراکنده در بخش‎های مختلف توده معدنی حضور دارند. از جمله این کانسارها می‌توان به الماس موجود در کیمبرلیت‎ها و یا ذخایر مس- نیکل موجود در گابروهای لایه‌ای اشاره نمود.

در دسته‌ای دیگر از ذخایر این گروه، شکل افشان کانه‌ها ممکن است در طول رگچه‌های متراکم که سنگ میزبان را قطع نموده‌اند دیده شود، که در این حالت شبکه‌ای درهم، تحت عنوان کانی‌سازی رگچه‌ای سه بعدی یا استوکورک (Stockwork) را تشکیل می‌دهد (شکل 6). از جمله مهمترین کانسارهای دارای بافت استوکورک می‌توان به ذخایر معدنی مس و مولیبدن پورفیری و در بعضی موارد به ذخایر قلع، طلا، نقره، جیوه و اورانیم اشاره نمود (ایوانز، 2000).

اشكال مختلف ذخایر معدنی - Shape of Ore Deposits
شکل 5 – نقشه افقی و مقطعی از یک توده معدنی به شکل مانتو واقع در ایالت یوتا در آمریکا (ایوانز، 2000).

 

اشكال مختلف ذخایر معدنی - Shape of Ore Deposits
شکل 6 – کانی‌سازی رگچه‌ای استوکورک قلع در معدن مس- طلای گراسبرگ (Grasberg) واقع در اندونزی (تیلور، 2009).

 

 

ب) کانسارهای جانشینی با شکل نامنظم

بسیاری از ذخایر معدنی، در نتیجه جانشینی ماده معدنی درون سنگ‌های قبلی، به ویژه رسوبات غنی از کربنات به وجود آمده‌اند. این فرایند جانشینی، اغلب در دماهای بالا و در محل تماس با توده‌های آذرین نفوذی متوسط تا بزرگ رخ می‌دهد.

چنین ذخایری که تحت عنوان ذخایر دگرگونی مجاورتی، پیرومتاسوماتیک یا اسکارن از آنها نام برده می‌شود، شکل کاملاً نامنظمی داشته (اشکال 7 و 8) و اغلب واجد عناصری نظیر آهن، مس، تنگستن، گرافیت، روی، سرب، مولیبدن، قلع و اورانیم می‌باشند (ایوانز، 2000).

اشكال مختلف ذخایر معدنی - Shape of Ore Deposits
شکل 7 – کانسار اسکارن واقع در ایالت یوتا، آمریکا (ایوانز، 2000).

 

اشكال مختلف ذخایر معدنی - Shape of Ore Deposits
شکل 8 – تشکیل کانسنگ‌های پیرومتازوماتیک با اشکال نامنظم درون سنگ آهک‌های مجاور توده نفوذی (پلومر و مکگیری، 1991).

 

از انواع دیگر کانسارهای جانشینی با شکل نامنظم می‌توان به نهشته‌های تخت یا فلت‌ها (Flats) اشاره نمود. این نهشته‌ها، از توده‌های افقی یا تقریباً افقی از ماده معدنی تشکیل می‌شوند که از رگه‌ها منشعب شده و در درون سنگ‌های میزبان کربناته و در زیر یک پوشش غیرقابل نفوذ نظیر شیل جای می‌گیرند (اشکال 9 و 10).

اشكال مختلف ذخایر معدنی - Shape of Ore Deposits
شکل 9 – تشکیل ماده معدنی درون سنگ آهک‌های واقع در زیر شیل‌های نفوذناپذیر (پارکر، 1987).
اشكال مختلف ذخایر معدنی - Shape of Ore Deposits
شکل 10 – توده‌های معدنی سرب-روی در یک طاقدیس چین‌خورده واقع در روسیه. به توسعه رگه‌ها در امتداد گسل‌ها و تشکیل فلت‌های منشأ گرفته از آنها در زیر لایه‌های غیرقابل نفوذ شیل توجه نمایید (ایوانز، 2000).

 

نکته قابل ذکر آن است که بین سیماهای رسوبی و فرایندهای جانشینی، همیشه ارتباطی منطقی وجود دارد. به عنوان مثال، این ارتباط می‌تواند با سنگ آهک‌های میان لایه‌ای (شکل 11 الف)، با سطح لایه‌بندی (شکل 12 ب) و یا با لایه غیرقابل نفوذ بالایی (شکل 11 ج) وجود داشته باشد.

اشكال مختلف ذخایر معدنی - Shape of Ore Deposits
شکل 11 – ارتباط تشکیل ماده معدنی جانشینی با ساختارهای رسوبی. الف) ارتباط با طبقات سنگ آهک بین لایه‌ای، ب) ارتباط با سطح لایه‌بندی، ج) ارتباط با طبقات غیرقابل نفوذ بالایی (جنسن و بیتمن، 1981)

 

2) توده‌های معدنی هم شیب

2-1) سنگ میزبان رسوبی

 توده‌های معدنی هم‌شیب موجود در رسوبات، از جمله منابع مهم بسیاری از فلزات گوناگون نظیر فلزات پایه و آهن به شمار رفته و به صورت هم‌شیب با لایه‌بندی تشکیل شده‌اند و به همین دلیل، آنها را ذخایر لایگون (استراتیفرم) می‌نامند. از جمله مهمترین سنگ میزبان‌های رسوبی، می‌توان به سنگ میزبان آهکی (شکل 12)، سنگ میزبان رسی (شکل 13) و سنگ میزبان ماسه‌ای اشاره نمود.

اشكال مختلف ذخایر معدنی - Shape of Ore Deposits
شکل 12 – تشکیل کانی‌سازی سرب و روی به شکل توده‌های معدنی لایه‌ای شکل همزاد درون توالی سنگ آهک در معدن سیلورماین واقع در ایرلند (ایوانز، 2000).

 

اشكال مختلف ذخایر معدنی - Shape of Ore Deposits
شکل 13 – تشکیل توده معدنی سرب و روی به شکل هم‌شیب درون سنگ میزبان آرژیلیتی، معدن سولیوان، کانادا (ایوانز، 2000)

 

 

2-2) سنگ میزبان آذرین

الف) سنگ میزبان آتشفشانی

از مهمترین کانسارهای موجود در سنگ‌های آتشفشانی می‌توان به کانسارهای موجود در حفرات سنگ‌های آذرین و کانسارهای سولفید توده‌ای(Massive sulfide) (ماسیوسولفید) همراه با سنگ‌های آتشفشانی اشاره نمود.

گروه اول، از اهمیت اقتصادی چندانی برخوردار نبوده، اما کانسارهای گروه دوم از جمله منابع مهم فلزات پایه به همراه محصولات فرعی طلا و نقره به شمار می‌روند.

کانسارهای گروه اول، عموماً درون حفرات گدازه‌های بازالتی که نفوذپذیری آنها توسط فرآیند برشی شدن افزایش یافته است تشکیل می‌شوند. کانسار مس کویناو (Keweenaw) واقع در ایالت میشیگان آمریکا از جمله کانسارهای این گروه به شمار می‌رود.

در ذخایر سولفید توده‌ای همراه با سنگ‌های آتشفشانی، بیش از 90 درصد از ماده معدنی را معمولاً کانی پیریت به خود اختصاص داده، اگر چه پیروتیت نیز در بعضی از ذخایر دیده می‌شود. این کانسارها به صورت توده‌های لایگون (استراتیفرم)، عدسی شکل و صفحه‌ای شکل می‌باشند (شکل 14) و در حد واسط بین واحدهای آتشفشانی یا در حد فاصل واحدهای آتشفشانی- رسوبی تشکیل می‌گردند.

اشكال مختلف ذخایر معدنی - Shape of Ore Deposits
شکل 14 – مقطع شماتیک از یک کانسار سولفید توده‌ای همراه با سنگ‌های آتشفشانی که در آن رگچه‌های استوکورک تغذیه کننده ماده‌معدنی (Py. پیریت، sp. اسفالریت، ga. گالن، cp. کالکوپیریت) نشان داده شده است (ایوانز، 2000).

 

ب) سنگ میزبان درونی

بسیاری از توده‌های آذرین درونی به ویژه توده‌های آذرین بازی واجد لایه‌بندی‌های موزون(Rythmic) بوده و در بعضی موارد، ممکن است کانی‌هایی نظیر کرومیت، مگنتیت و ایلمنیت در بین کمپلکس‌های لایه‌ای مذکور، ذخایر قابل استخراجی را تشکیل دهند. به عنوان مثال، می‌توان از تشکیل لایه‌های کرومیتیت درون سنگ‌های فوق‌بازی نظیر دونیت نام برد که ممکن است ده‌ها تا صدها متر امتداد داشته باشد (شکل 15). در کمپلکس بازی- فوق‌بازی بوشولد واقع در آفریقای جنوبی، گاهی لایه‌های کرومیتیت درون سنگ‌های فوق‌بازی تا چند کیلومتر امتداد دارند.

اشكال مختلف ذخایر معدنی - Shape of Ore Deposits
شکل 15 – باندهای کرومیتیت به طول چند صد متر واقع در دونیت‌های معدن کرومیت فاریاب، جنوب شرق کرمان (نجف‌زاده، 1386)

 

عاشق شروع کردن هستم، هنر من جنگیدن برای آرزوهام هست؛ دنبال این هستم که درک درستی از زندگی پیدا کنم و ازش لذت ببرم برای همین بیشترین سرمایه‌گذاری رو روی خودم می‌کنم.

جدیدترین مطالب رو در ایمیل خود دریافت کنید

این مطلب را با دوستان خود به اشتراک بگذارید

اشتراک در
اطلاع از
guest
0 نظرات
بازخورد (Feedback) های اینلاین
مشاهده همه دیدگاه ها
0
افکار شما را دوست داریم، لطفا نظر دهید.x
()
x

فرم گزارش

خواهشمند است، فرم را تکمیل و ارسال نمایید.

راهنمای دانلود

  • اگر نرم‌افزار مدیریت دانلود ندارید، قبل از دانلود هرگونه فایلی، یک نرم افزار مدیریت دانلود مانند IDM و یا FlashGet نصب کنید.
  • برای دانلود، به روی عبارت “دانلود” کلیک کنید و منتظر بمانید تا پنجره مربوطه ظاهر شود سپس محل ذخیره شدن فایل را انتخاب کنید و منتظر بمانید تا دانلود تمام شود.
  • در صورت بروز مشکل در دانلود فایل‌ها تنها کافی است در آخر لینک دانلود فایل یک علامت سوال ? قرار دهید تا فایل به راحتی دانلود شود.
  • فایل های قرار داده شده برای دانلود به منظور کاهش حجم و دریافت سریعتر فشرده شده‌اند، برای خارج سازی فایل‌ها از حالت فشرده از نرم‌افزار Winrar و یا مشابه آن استفاده کنید.
  • چنانچه در مقابل لینک دانلود عبارت بخش اول، دوم و … مشاهده کردید تمام بخش‌ها می‌بایستی حتماً دانلود شود تا فایل قابل استفاده باشد.
  • کلمه رمز جهت بازگشایی فایل فشرده عبارت www.mining-eng.ir می‌باشد. تمامی حروف را می بایستی به صورت کوچک تایپ کنید و در هنگام تایپ به وضعیت EN/FA کیبورد خود توجه داشته باشید همچنین بهتر است کلمه رمز را تایپ کنید و از Copy-Paste آن بپرهیزید.
  • چنانچه در هنگام خارج سازی فایل از حالت فشرده با پیغام CRC مواجه شدید، در صورتی که کلمه رمز را درست وارد کرده باشید. فایل به صورت خراب دانلود شده است و می‌بایستی مجدداً آن را دانلود کنید.