Telegram-logo
Instagram-logo
زغال سنگ

زغال سنگ از تغییرات بیولوژیکی ناشی از افزایش فشار و بالا رفتن دما بر روی گیاهان از روزگاران بسیار دور

انواع کانسارهای منگنز

انواع کانسارهای منگنز کانسنگ های منگنز بسته به میزان عیار منگنز موجود در آنها به ۴ بخش تقسیم می شوند

Baner-MineJobs
۲,۰۰/۵ - (۱ رأی)

https://www.mining-eng.ir/?p=652

فهرست مطالب

  به طور کلی، جهت پیدایش هونتیت سه منشاء اصلی وجود دارد :
الف ـ محصول هوازدگی سنگهای غنی از منیزیم مانند دولومیت، منیزیت و سرپانیتیت در مناطق نزدیک به سطح زمین.
ب ـ به صورت یکی از کانی‌های کربناته در غارهای موجود در سازندهای غنی از منیزیم.
ج ـ به صورت یک کانی دیاژنتیک در پاره‌ای از محیط‌های تبخیری دریایی.

◄   پیدایش هونتیت در اثر هوازدگی سنگهای کربناته:
هونتیت به صورت محصولی از هوازدگی نزدیک سطح زمین سنگهای غنی از منیزیم مثل مرمر بروسیت‌دار، دولومیت‌ها و رگه‌های منیزیت تشکیل می‌شود. این نوع هونتیت در اعماق بیش از 10 متر دیده نشده است.
گسل‌ها و مناطق برشی، گذرگاههایی جهت نفوذ آبهای سطحی ایجاد کرده و موجب گسترش منطقه هوازده به اعماق بیشتر خاک می‌شود و به این ترتیب در مناطق عمیق نیز هونتیت پدید می‌آید. به طور کلی قلوه‌های هونتیت همواره در مناطقی که بیشترین خلل و فرج را دارند و در شکستگی‌هایی که آشکارا تا سطح زمین قابل تعقیب هستند، یافت می‌شود. بعضی از ذخایر هونتیت در شرق ایران که از هوازدگی رگه‌های منیزیت پدیده آمده‌اند، مثالی از این نحوه پیدایش هونتیت است. در پاره‌ای موارد در تشکیل کربنات‌ها و تبدیل آنها به یکدیگر، فعالیت‌های آذرین نیز دخالت داشته‌اند که فرآیند مربوطه به طریق زیر قابل توصیف است:
بخشی از سنگ اولیه دولومیتی در اثر هجوم توده‌های آذرین که عمدتاً ترکیبی از دیوریت، آندزیت تا گرانیت دارند، به منیزیت تبدیل می‌شود. فعالیت‌های آذرین بعدی موجب تشکیل بروسیت شده و بر اثر هوازدگی، هونتیت و هیدرومنیزیت به صورت رگچه‌هایی باریک در درزه‌ها و شکاف‌های موجود در بروسیت پدید می‌آید. شکل 1 محدوده پایداری تعدادی از کانی‌های کربناته و بروسیت را نشان می‌دهد. همانطور که دیده می‌شود، عوامل کنترل کننده پایداری شامل فشار جزئی گار دی‌اکسید کربن(PCO2) و نسبت Ca/Mg موجود در محلول است.
از آنجا که دولومیت هیچگاه در محیط‌های رسوبی یا تبخیری یافته نشده است، همراهی آن با هونتیت مؤید پیدایش این هونتیت در نتیجه هوازدگی سنگ‌های غنی از منیزیم مثل سرپانتینیت‌ها و سنگهای کربناته منیزیم‌دار بوده است.

A.0166.1


شکل 1- محدوده شیمی فیزیکی پایداری تعدادی از کانی‌های کربناته

داده‌های مربوط به پایداری هونتیت نشان می‌دهد که هونتیت یکی کانی نیمه پایدار بوده و با گذشت زمان توسط یک اجتماع پایدار مثل منیزیت- دولومیت یا دولومیت – کلسیت جانشین می‌شود (1).
محتمل‌ترین رویداد منتهی به تشکیل هونتیت از دیگر کانی‌های کربناته، پیدایش آن در نتیجه تأثیر محلولهای کلسیم‌دار بر روی منیزیت است. در این مورد واکنشی به این شرح قابل تصور است:

A.0166.2
(1)

تغییر انرژی آزاد در این واکنش به صورت زیر است:
KCal51/0 = (18/132+246+4) – 99/108 + 7/1007
مقدار کوچک تغییر انرژی آزاد در این واکنش نشان می‌دهد که به شرایط تعادل نزدیک است.
شکل دیگری از واکنش منتهی به تشکیل هونتیت می‌تواند به صورت زیر باشد:

A.0166.3
(2)

در این واکنش با فرض 15/8 PH =، تغییرات انرژی آزاد برابر Kcal 81/61 FOR=∆خواهد بود که نشان می‌دهد واکنش فوق مشروط به وجود یون -HCO3 در محیط، از دیدگاه ترمودینامیک امکان‌پذیر است.

◄   هونتیت به صورت یکی از کانی‌های کربناته در غارهای موجود در سازندهای غنی از منیزیم:
در غارهایی که در سازندهای کربناته ایجاد شده‌اند، کانی‌های کربناته مختلف امکان پیدایش دارند. جدول 2 ترکیب شیمیایی و سیستم تبلور این کانی‌ها را نشان می‌دهد. در چنین محیطی کانی‌های کربناته از محلول‌هایی که با زهکشی طبیعی به مجاری غارها راه یافته‌اند، راسبب می‌شود. این محلول‌ها در آغاز نسبت به اکثر کانی‌های کربناته اشباع نیستند، اما نهایتاً به حال اشباع یا فوق اشباع رسیده و این کانی‌ها در آنها رسوب می‌کنند.
یکی از مهمترین عوامل کنترل کننده انحلال و رسوب کانی‌های کربناته، گاز دی اکسید کربن است.
انحلال و ته‌نشی کلسیت به صورت زیر قابل نمایش است:

A.0166.4
(3)

جو زمین به طور متوسط دارای 03/0 درصد گاز دی اکسید کربن است که فشار جزئی معادل 4-10*3 اتمسفر، ایجاد می‌کند. هر لیتر نزولات جوی می‌تواند تا 5/0 میلی گرم گاز دی اکسید کربن را در خود حل کند و در چنین حالتی تا 53/0 میلی مول کربنات کلسیم در هر لیتر نزولات جوی حل می‌شود. در اثر فعالیت گیاهان و میکرو ارگانیزم‌ها نیز مقادیر زیادی CO2تولید می‌شود که میزان آنرا تا 100 برابر مقدار متوسط موجود در جو می‌رساند. از اینرو مقدار CO2در حفرات و غارهای زیرزمینی به طور کلی بین 2/0 درصد تا 7/0 درصد است.

A.0166.7


جدول2 : کانی‌های کربناته تشکیل شده در غارهای موجود در سازندهای غنی از منیزیم

تماس نزولات جوی فرورو با هوای موجود در فضاهای خالی، مقدار CO2موجود در این آب‌ها را افزایش می‌دهد. در این حالت هر لیتر آب، در دمای 25 درجه سانتیگراد قادر است،‌ تا 51/1 میلی مول کربنات کلسیم را در خود حل کند. در غارهایی که تهویه هوا به خوبی صورت می‌پذیرد، مقدار CO2موجود در هوای آنها تنها کمی و یا حتی برابر با مقدار موجود CO2در جو است. در این فضاها معمولاً رطوبت نسبی بین 80 تا 100 درصد و دما با نوساناتی کوچک اغلب در حد دمای فصول معتدل سال در آن منطقه است.
در صورتی که مقدار CO2موجود در هوای غار با مقدار آن در محلول کربناته موجود در غار تطبیق کند، تعادل جدیدی بین هوای غار و محلول‌های زیرزمینی برقرار شده است. در این شرایط فرآیندهای زیر برای تشکیل کانی‌های کربناته غاری روی می‌دهد (3).

الف) رها شدن دی اکسید کربن و در نتیجه ته‌نشینی کانی‌های کربناته:

A.0166.5
(4)

ب) جذب بخار آب از هوا در نتیجه انحلال:

A.0166.6
(5)

عامل اساسی دیگر در فرآیند رسوب گذاری کانی‌های کربناته، نسبت Ca++/Mg++ در محلول است. شکل 2 نشان می‌دهد که در محلول‌های اشباع از کلسیت، تبخیر موجب افزایش غلظت Mg++ و کاهش غلظت Ca++ می‌شود و شکل این تغییرات بستگی به فشار جزئی دی اکسید کربن دارد.

A.0166.8

شکل 2 : تغییرات غلظت Ca++ و Mg++ در یک محلول غنی از کلسیت بر اثر تبخیر به ازا مقادیر مختلف فشار جزئی گاز CO2

شکل 2 تغییرات غلظت Ca++ و Mg++ و در چند نمونه آبی که از غارهای کارسباد واقع در ایالت نیومکزیکوی آمریکا گرفته شده است، نشان می‌دهد. در این شکل پیکانها روند تبدیل یک نمونه به نمونه ای دیگر را نشان می‌دهد مثلا نمونه 205 از قطراتی که از سقف غار به پایین می‌چکیده‌اند گرفته شده است. نمونه 206 از محلی اخذ شده که قطرات از سقف به آن می‌ریخته‌اندو نهایتاً نمونه 214 به برکه ایست که همین آبها به آن وارد می‌شده‌اند در شکل 3 طی تغییراتی که در نمونه‌های مختلف قابل تعقیب است غلظت و Mg++ افزایش و غلظتCa++ کاهش می‌یابد.

A.0166.9

شکل  :3 تغییرات میزان و در چند نمونه ازغارهای کارسباد در نیو مکزیکو

تغییرات در غلظت چنین قابل توضیح است که فرایند تبخیر موجب افزایش غلظت Mg++ در محلول می‌شود از طرف بر اثر تبخیر کربنات کلسیت از محلول رسوب می‌کند و نتیجتاً غلظتCa++ کاهش می‌یابد در حالتی که غلظت ثابت Mg++ باقی مانده اما غلظت Ca++ رو به کاهش است است با پدیده ای دیگر مواجه خواهیم بوده و آن کاهش فشار جزئی گاز CO2 بدون رویداد تبخیر است.
کاهش فشار گاز CO2 موجب افزایش PH شده واین پدیده خوب سبب بالا رفتن ضریب حلالیت کانی‌های کربناته درمحلول می‌شود. به این ترتیب محلول‌هایی که قبلاً نسبت به کانی‌های کربناته اشباع نبودند به حد اشباع رسیده و شرایط و شرایط مناسب برای رسوب گذاری آنها فراهم می‌شود. جدول 3 اشباع شدگی نمونه‌های مختلف را نسبت به آراگونیت (SA) و کلسیت (Sc) نشان می‌دهد.

A.0166.10


جدول 3 : اشباع شدگی نمونه‌های آبی مربوط به آراگونیت (SA) و کلسیت(Sc)

الف) نمونه گیری از قطراتی که از سقف چکیده می‌شود
ب) نمونه گیری از آب برکه‌ها
ستون دوم این جدول نمایشگر منبعی است که این نمونه‌ها از آن گرفته است. یعنی آب برکه‌ها و یا قطرات در حال ریزش از سقف غار.
ستون سوم نیز در واقع اشاره به زمانی دارد که داده‌های فوق در آن اندازه گیری شده‌اند زیرا که PH صحرایی، در محل اخذ نمونه و بلافاصله بعد از اخذ نمونه‌اندازه گیری شده است. در چنین حالتی نمونه هنوز CO2 خود را از دست نداده است و بنابراین فشار گاز بیشتر است امادرحالت آزمایشگاهی، دیرتر و در نتیجه هنگامی که فشار گاز کمتر بوده است، اندازه گیری شده است.
تمامی کانی‌های کربناته مستقیماً از سیالات کانه دار راسب نمی‌شوند، بلکه تعدادی از آنها در نتیجه دگرسانی کانی‌هایی که قبلاً راسب شده‌اند به وجود می‌آیند مثلاً با افزایش نسبتCa++/Mg++ در محلول به ترتیب کانی‌های کلسیت منیزیم، کلسیت آراگونیت، منوهیدروکلسیت، هیدرومنیزیت و نسکوهونتیت مستقیماً از محلول جدا می‌شوند. پروتودولومیت، کلسیم دولومیت، دولومیت ومنیزیت می‌تواند در اثر جانشینی کانی‌های دیگر تشکیل شود. هونتیت احتمالاً می‌تواند مستقیماً از محلول جدا شود در عین اینکه قادر است در نتیجه جایگزینی یک کانی دیگر مانند دولومیت نیز تشکیل گردد شکل 4 نحوه تشکیل و تبدیل پاره ای از کانی‌های کربناته به یکدیگر را نشان می‌دهد.

A.0166.12

شکل شماره 4 : روند تشکیل تعدادی از کانی‌های کربناته غاری و تبدیل آنها به یکدیگر

به طور کلی شکل‌های ناشی از رسوب و تجمع کانی‌های کربناته در مجاری غارها به دو دسته عمده قابل تقسیم است :
الف) اشکال جریانی : شامل استالاگمیت، استالاکتیت، ستونها، فلواستونها
ب) اشکال قلوه ای که فراوان ترین آنها عبارتند از :
-پفک غار که به آن مرجان غار و یا اشکال انگوری مانند نیز گفته می‌شود.
-مون میلک که عبارتست از قلوه‌هایی کوچک ونامنظم که سنگ بستر و یا رسوبات غاری دیگر را می‌پوشاند.
-پوشش دیواره، پوششی است که کانی‌های کربناته با ضخامتی تا حدود 20 میلیمتر که سقف کف ودیواره غارها را می‌پوشاند.
در غارهای کربناته کانی هونتیت تنها بخش بسیار کوچکی از کانی‌های کربناته را به خود اختصاص می‌دهد از اینرو چنین منابعی نمی‌تواند کانسار هونتیت محسوب شود جدول 4 ظهور تعدادی از کانی‌های کربناته وحالات مختلفی از همراهی آنها با یکدیگر را نشان می‌دهد. نمونه‌های مربوطه، از اشکال مختلف تجمع کانی‌های کربناته در غارهای کارسباد گرفته شده‌اند. در این جدول کانی هونتیت فقط در یک مورد و آن هم در نمونه اخذ شده از پوشش دیواره مشاهده شده است.

A.0166.11

جدول 4: اشکال مختلف تجمع کانی‌های کربناته در غارهای کارسباد و تعداد دفعاتی که این کانی‌ها و یا مخلوط‌هایی از آنها در نمونه‌ها  

مهندس معدنی‌ام که هر طلوعِ فرصت را دعوتی برای ساختن می‌دانم. از دلِ تونل‌های سنگی تا میزهای طراحی فرایند، آموخته‌ام زبان زمین و زبان کسب‌وکار را در یک گفت‌وگوی عملی به هم پیوند بزنم. سال‌ها تجربهٔ میدانی نشان داده است نظریه زمانی جان می‌گیرد که به راهکاری پایدار در برابر چالش‌های واقعی بدل شود. با همان اشتیاقِ همیشگی به یادگیری و رشد فردی، امروز در مرز میان مهندسی عمیق و نوآوری چابک حرکت می‌کنم تا هر روز سنگی از مسیر پیشرفت صنعت معدن بردارم.

جدیدترین مطالب رو در ایمیل خود دریافت کنید

این مطلب را با دوستان خود به اشتراک بگذارید

گفت‌وگوی تخصصی و تجربه کاربران

دیدگاه‌ها و تجربه‌های کاربران

پرسش، تجربه یا نکته تخصصی‌تان را بنویسید؛ پاسخ‌های مفیدتر با رأی کاربران برجسته می‌شوند.

۰ دیدگاه
۲,۰/ ۵
بر پایه ۱ رأی واقعی
در این فیلتر هنوز دیدگاهی پیدا نشد

فیلتر دیگری را امتحان کنید یا اولین تجربه مفید را شما بنویسید.

رفتن به دیدگاه‌ها
پیمایش به بالا

فرم گزارش

خواهشمند است، فرم را تکمیل و ارسال نمایید.

راهنمای دانلود

  • اگر نرم‌افزار مدیریت دانلود ندارید، قبل از دانلود هرگونه فایلی، یک نرم افزار مدیریت دانلود مانند IDM و یا FlashGet نصب کنید.
  • برای دانلود، به روی عبارت “دانلود” کلیک کنید و منتظر بمانید تا پنجره مربوطه ظاهر شود سپس محل ذخیره شدن فایل را انتخاب کنید و منتظر بمانید تا دانلود تمام شود.
  • در صورت بروز مشکل در دانلود فایل‌ها تنها کافی است در آخر لینک دانلود فایل یک علامت سوال ? قرار دهید تا فایل به راحتی دانلود شود.
  • فایل های قرار داده شده برای دانلود به منظور کاهش حجم و دریافت سریعتر فشرده شده‌اند، برای خارج سازی فایل‌ها از حالت فشرده از نرم‌افزار Winrar و یا مشابه آن استفاده کنید.
  • چنانچه در مقابل لینک دانلود عبارت بخش اول، دوم و … مشاهده کردید تمام بخش‌ها می‌بایستی حتماً دانلود شود تا فایل قابل استفاده باشد.
  • کلمه رمز جهت بازگشایی فایل فشرده عبارت www.mining-eng.ir می‌باشد. تمامی حروف را می بایستی به صورت کوچک تایپ کنید و در هنگام تایپ به وضعیت EN/FA کیبورد خود توجه داشته باشید همچنین بهتر است کلمه رمز را تایپ کنید و از Copy-Paste آن بپرهیزید.
  • چنانچه در هنگام خارج سازی فایل از حالت فشرده با پیغام CRC مواجه شدید، در صورتی که کلمه رمز را درست وارد کرده باشید. فایل به صورت خراب دانلود شده است و می‌بایستی مجدداً آن را دانلود کنید.